send print
3- مراد از گسترش و فراگیر‌شدن ظلم در آخرالزمان و پیش از ظهور چیست؟
پيرامون مفهوم و چيستي فراگيري ظلم و ستم دو ديد‌گاه اصلی و مهم مطرح است:

1. فراگيري ظلم و ستم به معناي غالبيت: طبق اين ديد‌گاه، در آستانه ظهور، ظلم و ستم در جهان غالب شده و چهره جهان، چهره ظلم و ستم خواهد بود كه در كنار غالبيت ظلم و ستم، صلاح و رستگاري نيز در ميان مردم مطرح مي‌ باشد. نكته قابل ذكر اينكه در روايات به فراگيري ظلم و ستم خبر داده شده نه فراگيري ظالم و ستمگر. با اين نگاه، اگر در جهان يك ظالم بود و از او ظلم‌ هاي متعدد و متنوع سر زند و بقيه مردم، مظلوم و ستمديده باشند، باز مصداق «ملئت ظلماً و جوراً» تحقق پيدا خواهد كرد.

2. فراگيري ظلم و ستم به معناي كامل و تمام است:

اين عده قائلند كه فراگيري ظلم و ستم در جهان به طور كامل و تمام صورت مي‌ پذيرد و جهان به صورت يك پارچه پر از ظلم و ستم خواهد شد و از صلاح و رستگاري هيچ خبري نيست.

البته ديدگاه صحيح همان ديد‌گاه اول است.

اينك به نمونه ‌هايي از روايات كه اشاره به ظلم و جور قبل از ظلم دارند اشاره مي‌ نماييم.

پيامبر اكرم(ص) مي‌ فرمايند: «لاتقوم الساعة حتي يملك رجل من اهل بيتي، يواطئ اسمه اسمي، يملأ الارض عدلاً و قسطاً كما ملئت ظلما و جوراً، قیامت برپا نمی شود تا این که مردی از اهل بیت من حکومت می کند، نام او هم نام من است،.»(اربلي، كشف الغمه في معرفة الائمه، دارالكتاب الاسلامي، ج3، ص261)

2. اميرالمؤمنين(ع) مي‌ فرمايند: « ... الحادي عشر من ولدي، هو المهدي الذي يملأ الارض عدلاً و قسطاً كما ملئت جوراً و ظلماً؛ یازدهمین از فرزندان من مهدی است، کسی که زمین را از عدل و داد پر می کند همانگونه که از ظلم و ستم پر شده است.»(كليني، الكافي، ج1، ص338).

3. امام حسين(ع) مي‌ فرمايند: «لو لم يبق من الدنيا الايوم واحد لطول الله عزوجل ذلك اليوم حتي يخرج رجل من ولدي فيملأها عدلا و قسطاً كما ملئت جوراً و ظلماً؛ اگر از دنيا جز يك روز باقي نمانده باشد، خداوند آن روز را طولاني گرداند تا مردي از فرزندان من قيام كند و زمين را از عدل و داد پر كند پس از آن كه از ستم و بيداد پر شده باشد».(صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج 1، ص318).

از مجموع روايات رسيده نوعي همساني ميان واژگان عدل و داد و ظلم و جور ديده مي ‌شود. يعني همان طوري كه در جامعه بعد از ظهور، عدل و داد فراگير و همه جانبه مي ‌شود، در جامعه قبل از ظهور نيز ظلم و جور فراگير و همه جانبه خواهد شد، نه اينكه همه ظالم باشند.

در نگاه ابتدايي و بدون تعمق چنين برداشت مي‌ شود كه فراگيري ظلم و ستم پيش زمينه و از شرايط تحقق ظهور عدل و داد توسط امام مهدي (ع) است و تا شرط تحقق پيدا نكند، محال است كه مشروط تحقق پيدا كند. پس به خاطر تحقق مشروط كه همان جامعه مهدوي و عدالت مهدوي است بايد به دنبال تحقق پيش زمينه ‌هاي آن كه همان فراگير شدن ظلم و جور است، رفت.

اما با نگاه ژرف‌ تر و دقيق تر معلوم خواهد شد كه اصل اين نظريه و تفكر غلط است و حاكي از سوء برداشت و يا عدم اطلاع كافي از فرهنگ و تعاليم روح بخش اسلام است. اثبات اين مدعا بدين گونه است:

1. فراگيري ظلم و ستم شرط ظهور نيست:

بايد گفت كه شرط براي مشروط نقش فاعل و موجد خواهد داشت؛ يعني تحقق مشروط مرهون تحقق شرط مي ‌باشد (تا شرط رخ ندهد، مشروط اتفاق نمي‌ افتد). با توجه به اين نكته اگر فراگيري ظلم و ستم را شرط ظهور حضرت مهدي(ع) بدانيم پس حتماً بايد جهان پر از ظلم و جور شود تا ظهور رخ دهد و در غير اين صورت، محال است ظهور، صورت پذيرد.

ولي با مراجعه به احاديث و روايات مهدويت اين مطلب به خوبي روشن مي ‌شود كه در هيچ يك از آنها فراگيري ظلم و ستم به عنوان شرطي از شرايط ظهور دانسته نشده است. بلكه فراگيري ظلم و ستم در واقع به نوعي، نهايت آمادگي و احساس نياز شديد مردم به منجي را به همراه دارد.

2. فراگيري ظلم و ستم از علائم حتمي ظهور نيست:

علائم و نشانه براي يك پديده همانند آينه و ابزاري است كه به وسيله آن مي ‌توان در تحقق آن پديده تأثير گذار نيست.

علائم و نشانه ‌هاي ظهور نيز، به حتمي و غير حتمي تقسيم شده‌اند و فراگيري ظلم و ستم قبل از ظهور حضرت مهدي(ع)، از علائم حتمي ظهور نمي ‌باشد.

از طرف ديگر، طبق روايات، ياران امام زمان(ع) قبل از ظهور حضرت در آن جامعه رشد كرده، تربيت يافته و در زمان ظهور حضرت در ركاب حضرت به جان فشاني مي‌ پردازند، پس بي شك جامعه‌ اي كه توان پرورش و تربيت ياران آن چناني را داشته باشد بايد در آن جامعه زمينه‌ ها و بستر مناسب نيز وجود داشته باشد و اين تربيت و پرورش نيز قهري نبوده بلكه در سايه تلاش و زحمت و استفاده از بستر مناسب است كه به اين لياقت مي ‌رسند.

بر اين اساس اگر در جامعه عصر ظهور، ظلم و ستم همه جاي عالم را فرا گرفته و بستر و زمينه‌ هاي مناسب رشد و تربيت از بين خواهد رفت و ديگر پرورش ياران حضرت(ع) ممكن نخواهد بود.

نتيجه آنكه: فراگيري ظلم و ستم به معناي ظالم بودن همه نيست، بلكه عده‌ اي به وسيله ظلم و زور مي ‌خواهند بر توده مردم مسلط شوند و در اين ميان برخي انسان‌ها نيز در جاده صلاح گام برمي ‌دارند و سعي مي‌ كنند خود و مردم را براي تحقق ظهور آماده كنند.