send print
1- چرا نام امام زمان علیه السلام را با حروف مقطّع( م.ح.م.د) می نویسند؟
حضرت مهدی علیه السلام همنام با پیامبرصلی الله علیه وآله و هم لقب با آن وجود شریف است. نام آن حضرت ، محمد و لقب او ابوالقاسم است. در بعضی احادیث معتبر ، تصریح به این نام در مجالس عمومی منع شده است.[1]

پیامبرصلی الله علیه وآله می فرماید: « لا یسمّیه باسمه ظاهراً قبل قیامه الا کافر به » در آشکارا نام او را تا قبل از قیام او ، جز کافر به او نمی برد.[2]

امام باقر علیه السلام نیز فرموده است: « لا یسمّی حتی یظهر أمره » نام او نباید برده شود تا اینکه امر (قیام) او آشکار شود.[3]

از امام رضا علیه السلام نقل شده است: « لا یسمّی باسمه بعد غیبته أحد حتی یراه و یعلن باسمه فلیسمّه کلّ الخلق » کسی نام او را پس از غیبت او نبرد تا زمانی که او را ببیند و نامش آشکار شود و تمام مردم نام او را ببرند.[4]

امام حسن عسکریعلیه السلام می فرماید: « لا یحِلُّ لأحد أن یسمّیه و یکنّیه بکنیته الی أن یظهر الله دولته و سلطنته» برای هیچ کس حلال نیست که نام و کنیه او را ببرد تا وقتی که خدا دولت و حکومتش را آشکار سازد.[5]

بر اساس این دسته از روایات ـ که بردن نام آن حضرت تا زمان ظهور منع شده است ـ بسیاری از عالمان شیعه تلفظ نام شریف آن حضرت را حرام دانسته اند. و لذا برای اینکه این نام تلفظ نشود در نوشته ها به صورت « م ح م د » می نویسند اگر چه نوشتن به صورت « محمد » حرام نیست.

البته برخی از عالمان شیعه مانند "خواجه نصیر طوسی" تلفظ نام اصلی را هم جایز دانسته اند و از زمان شیخ بهایی به بعد در این مسأله بین عالمان شیعه اختلاف نظر پدید آمد.[6]

گروهی از عالمان شیعه مانند (شیخ مفید ، شیخ صدوق ، علاّمه طبرسی ، محقق داماد ، مرحوم مجلسی و محدث نوری و ...) به زبان آوردن نام اصلی حضرت را حرام دانسته اند.

گروه دیگر از عالمان شیعه (مانند شیخ انصاری و شیخ حرّ عاملی و ...) ذکر نام اصلی حضرت مهدی علیه السلام را حرام ندانسته و روایات منع را ، مربوط به زمان غیبت صغری می دانند که جان آن حضرت از طرف حکومت وقت در خطر بوده است. این گروه در تایید نظر خود ، روایات و زیارات را که نام اصلی حضرت مهدی علیه السلام تصریح شده است ذکر می کنند:

شیخ صدوق از زبان یکی از یاران امام حسن عسکریعلیه السلام نقل می کند: « إنّ أبا محمّد بعث الی بعض من سمّاه لی بشاة مذبوحة و قال هذه عقیقة ابنی محمد » امام برای یکی از کسانی که نامش را برای من ذکر کرد گوسفند سر بریده ای فرستاد و فرمود این عقیقه فرزندم محمد است.[7]

از آنجا که بیشترِ « روایات منع » بردن نام را تا زمان ظهور ممنوع شمرده اند؛ لذا بسیاری از عالمان شیعه ذکر و تلفظ نام شریف حضرت مهدیعلیه السلام را سزاوار نمی دانند و می فرمایند: بهتر است تصریح به نام اصلی آن وجود شریف نشود». برخی نیز معتقدند: حرمت ذکر نام حضرت در جایی است که مخالفان و دشمنان اهل بیت و امام زمان علیه السلام حضور دارند.

گفتنی است تلفّظ نام و کنیه مخصوص حضرت مهدیعلیه السلام در این موارد بدون اشکال است:

1. در نوشته ها: حتی کسانی که ذکر نام محمّد را حرام می دانند ، نوشتن آن در کتاب ها را حرام ندانسته اند.

2. به صورت اشاره و رمز: می توان گفت نام آن حضرت مانند نام رسول خدا و کنیه او مانند کنیه رسول خدا است و نیز می توان به صورت رمز ـ م ح م د ـ تلفظ نمود.

3. در دعا و مناجات ؛

4. ذکر نام آن حضرت به صورت پنهانی و در قلب.[8]



پی نوشت ها :

[1]ترجمه مکیال المکارم: 2/ص188.

[2] مستدرک الوسائل: 12/ص285.

[3] کافی: 1/ص525.

[4] مستدرک الوسائل:12/ ص285.

[5] مستدرک الوسائل: 12/ص285.

[6] مکیال المکارم: 2/ ص190.

[7] کمال الدین و تمام النعمة: 2/ ص334.

[8] ترجمه مکیال المکارم: 2/ ص188.