send print
1- بیان اوصاف و خصائل ظاهری امام زمان چه فایده‌ای دارد؟
بیان صفات ظاهری امام عصر، فواید و نتایج بسیاری دارد؛ از جمله:

۱. راهی روشن برای عموم مردم است تا امام زمان خود را بشناسند؛
۲. دلیلی واضح برای رسوا کردن مدعیات دروغین مهدویت است؛
۳. برهانی آشکار بر اثبات مهدویت شخصی (و رد مهدویت عمومی) است؛
۴. مدرکی محکم بر اثبات مهدویت عینی و رد مهدویت معنوی (مهدی ساخته‌‌ ذهن که در اثر فشارهای جامعه پدید آمده) است؛[۱]
۵. روشی مؤثر برای محسوس‌کردن وجود امام زمان و ایجاد تعلق خاطر و عشق و محبت سرشار به آن حضرت است؛ چنان‌که امام حسن علیه‌السلام به ابی‌هاله فرمود: «دوست دارم برای من، پیامبر را مقداری توصیف کنی تا شاید تعلق خاطری بیابم».
اوصاف و ویژگی‌‌های ظاهری و جسمانی امام زمان در روایات به شرح زیر بیان شده است:

۱. چهره و سیمای مبارک
امام مهدی علیه‌السلام دارای صورتی زیبا و درخشنده است:
• پیامبر اکرم فرمود:«المهدی من ولدی وجهُهُ کالقمر الدُّرّی؛ مهدی از فرزندان من است، صورتش همچون ماه تابان است...». [۲]
• «... علی خَدّه الایمن خالٌ؛ ...بر گونه‌‌ راستش خالی هست».[۳]
• «حَسَنُ الوجه... و نور وجههِ یَعلو سواد لحیته؛ مهدی صورتی نیکودارد... درخشندگی چهره‌‌اش بر سیاهی محاسنش غلبه می‌‌کند».[۴]
• «وجهُهُ کالدینار و اَسنانه کالمنشار...؛ چهره‌‌اش مانند دینار گرد و گلگون و دندان‌‌هایش مانند شانه، ظریف و منظم است».[۵]
• «المهدی طاووس اهل الجنة علیه جلابیبُ النور؛ مهدی، طاووس اهل بهشت است. که هاله‌‌هایی از نور، او را احاطه کرده است».[۶]
• «شابّ صبیحُ الوجه...؛ جوانی گشاده‌روی است».[۷]
• «شابّ حسن الوجه؛ جوانی زیباروی است».[۸]
• «وجهُه کالکوکبٌ الدری؛ چهره‌‌اش مانند ستاره‌‌ درخشان است».[۹]
• «مسنون الخدّین؛ مهدی دارای گونه‌‌های کم گوشت است».[۱۰]
• «سهل الخدّین علی خدّه الایمن خالٌ کانه فتات مسک علی رضراضه عنبر؛ گونه‌‌هایی نرم با خالی در گونه‌‌ راست دارد که مانند دانه‌‌ مشک بر روی عنبر است».[۱۱]

۲. اوصاف پیشانی، ابرو و چشم
امام مهدی علیه‌السلام، دارای پیشانی گشاده، صاف و روشن است. ابروی آن حضرت نیز باریک، کشیده و نزدیک به هم ـ اما ناپیوسته ـ است. چشم‌‌هایش سیاه و درشت و فرورفته و پلک‌‌های او درخشنده است.
• «المهدی منّی، اجلی الجبهُه اَقنی الانف...؛ مهدی از من است، پیشانی باز و نورانی و بینی کشیده و باریک دارد».[۱۲]
• «اَکحَلُ العَینین...کثُّ اللحیه...؛[۱۳] دیدگان مبارکش سرمه‌کشیده... محاسنش پرمو است...».
• «اَزَجُّ، اَبلَجُ، اَدعَج، اَعیُنُ، اَشَمُّ الانف اَقنی اَجَلی؛ ابروهای کشیده، صورتی نیکو، دیدگان مشکی، بینی باریک و نیکو خمیده و پیشانی باز و درخشان دارد».[۱۴]
• «مُشرِفُ الحاجبین، غائرُ العینین؛ او بلند ابرو است و چشمانی فرورفته دارد».[۱۵]

۳. اوصاف قامت و رنگ بدن و صورت
امام علی علیه‌السلام فرموده‌‌اند: «یخرجُ رَجُلٌ مِن وُلدی فی آخِرِ الزمان ابیضُ اللون مُشرَبٌ بالحُمرة مُبدَحُ البَطِن عَریضٌ، مُشاشِ المنکبین، بِظَهرِه شامَّتانِ: شامُّه علی لَونِ جِلده و شامَّه علی شبهِ شامّه النبی؛ مردی از فرزندان من در آخرالزمان ظهور می‌‌کند که صورتی نقره‌فام و چهره‌‌ای گلگون دارد. شکمش پهن، ران‌‌هایش پرگوشت و شانه‌‌هایش عریض است. در پشت او دو علامت هست که یکی به رنگ پوست و دیگری شبیه مهر نبوت است».[۱۶]

۴. اوصاف سر و مو
امام علی علیه‌السلام فرموده‌‌اند: «حَسَنُ الوجه، حسنُ الشعر یَسیلُ شعرُه علی مِنکَبَیه...؛ چهره‌‌ای نیکو و موهایی زیبا دارد که بر شانه‌‌هایش فرو ریخته است».[۱۷]
• «بشعر قطط؛ مویش کمی مجعد است».[۱۸]

۵. در سیمای جوانان
از امام رضا علیه‌السلام نقل شده: «علامَتهُ اَن یکون شیخ السنّ شاب المنظر حتی اَنَّ الناظِرَ لَیَحسبه ابن اربعین سنه اَو دونَها و اِنّ مِن علاماتِهِ اَن لا یَهرِمَ بمرور الایام و اللیالی حتی یاتی اَجَلُه؛ نشانه‌‌ مهدی آن است که در سن پیری است؛ ولی جوان به نظر می‌‌آید. هرکسی او را ببیند، گمان می‌‌کند که چهل سال یا کمتر دارد. یکی دیگر از نشانه‌‌های او این است که با گذشت زمان، تا هنگام رسیدن اجل، اثر پیری در او مشاهده نمی‌‌شود».[۱۹]

۶. اوصاف اخلاقی و درونی
• امام حسین علیه‌السلام می‌‌فرماید: «تَعرفون المهدی بالسّکینهِ و الوقارِ و بمَعرفهِ الحَلالِ و الحرامِ و بِحاجَهِ الناسِ الیه و لایحتاجُ الی احد؛ مهدی را با سکینه و وقار، شناخت حلال و حرام، نیاز همگان به او و بی نیازی او از همه خواهید شناخت».[۲۰]
• در روایت دیگری آمده است: «یکونُ اَولی الناسِ منهم باَنفُسِهم و اَشفَقَ علیهم من آبائهِم و اُمهاتهم و یکونَ اَشدَّ الناس تَواضعاً للهِ عزوجلّ و یکونُ اخَذَ الناسِ بِما یَامُرُ به و اَکفَّ الناس عمّا یَنهی عنه؛ او برای مردم از خودشان اولی‌‌تر، از پدر و مادرشان مهربان‌‌تر و در برابر خدا، از همه متواضع‌‌تر است. آنچه به مردم فرمان می‌‌دهد، خود بیش از دیگران به آن عمل می‌‌کند و آنچه مردم را از آن نهی می‌‌کند، خود بیش از همگان از آن پرهیز می‌‌کند».[۲۱]
• «دلالته فی خصلتین: فی العلم و استجابهِ الدَّعوةِ و کلِّ ما اخبَرَ بهِ من الحوادثِ التی تَحدُثُ قبلَ کونِها فذلک بعَهد معهود الیه من رسول الله توارَثَه عن آبائه عنه؛ مهدی، دو نشانه‌‌‌‌ بارز دارد که با آنها شناخته می‌‌شود: دانش بیکران و استجابت دعا. آنچه از رویدادها پیش از وقوع آنها سخن بگوید، به‌صورت پنهانی است که توسط پدران خود، از رسول خدا، به ارث برده است».[۲۲]
• امام رضا علیه‌السلام فرموده است: «...یکونُ اَعلَمُ الناس و اَحکَمُ الناس و اَتقی الناس و اَسخَی الناس و اَعبَدُ الناس... و یکونُ مُحدِّثاً؛ ...او داناترین مردم و حکیم‌‌ترین، پرهیزگارترین، بردبارترین، سخی‌‌ترین و عابدترین آنان است و فرشتگان با او سخن می‌‌گویند».[۲۳]

پی‌نوشت‌ها
۱. فصل‌نامه انتظار، ش ۵، ص ۱۵۲.
۲. ینابیع‌المودة، قندوزی، ص ۱۸۸؛ کشف الغمه، علی‌بن‌عیسی اربلی، ج ۲، ص ۴۸۱
۳. بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۵۱، ص ۸۰؛ منتخب الاثر، لطف‌الله صافی گلپلیگانی، ص ۱۶۶.
۴. منتخب‌الاثر، لطف‌الله صافی گلپلیگانی، ص ۱۸۶.
۵. الغیبة، نعمانی، ص ۲۷۴، ج ۱.
۶. کشف‌الغمه، علی‌بن‌عیسی اربلی، ج۲، ص ۴۸۱.
۷. بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۵۲، ص ۱۷۷.
۸. الغیبة، شیخ طوسی، ص ۲۶۹؛ الارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۳۸۲.
۹. دلائل‌الامامه، طبری، ص ۲۳۳.
۱۰. کمال‌الدین، شیخ صدوق، ج ۲، ص ۴۴۶
۱۱. الغیبه، شیخ طوسی، ص ۲۶۶.
۱۲. کشف‌الغمه، علی‌بن‌عیسی اربلی، ج ۲، ص ۴۸۱.
۱۳. منتخب‌الاثر، لطف‌الله صافی گلپلیگانی، ص ۱۶۶؛ کشف الغمه، علی‌بن‌عیسی اربلی، ج ۳، ص ۲۶۰.
۱۴. الملاحم و الفتن، سید‌بن‌طاووس، ص ۵۸؛ نور الابصار، ص ۱۷۰.
۱۵. الزام‌الناصب، علی یزدی حائری، ص ۱۳۸.
۱۶. منتخب‌الاثر، لطف‌الله صافی گلپلیگانی، ص ۲۵۰؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۵۱، ص ۳۵.
۱۷. الغیبة، شیخ طوسی، ص ۲۸۱؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۵۱، ص ۳۶.
۱۸. کمال‌الدین، شیخ صدوق، ج ۲، ص۴۷۵.
۱۹. همان، ص ۶۵۲.
۲۰. الغیبة، نعمانی، ص ۱۲۷؛ منتخب الاثر، لطف‌الله صافی گلپلیگانی، ص ۳۰۹.
۲۱. خصال، شیخ صدوق، ج۲، ص۵۲۸.
۲۲. عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق، ج ۱، ص ۱۷۰.
۲۳. من لا یحضره الفقیه، شیخ صدو