send print
3- آيا واسطه فيض بودن امام زمان(عج)، در نعمت ها و در عالم وجود غير از روايات، ريشه قرآني هم دارد؟
3- آيا واسطه فيض بودن امام زمان(عج)، در نعمت ها و در عالم وجود غير از روايات، ريشه قرآني هم دارد؟

در اين‌باره به مباحثي مي‌توان اشاره کرد: شفاعت يكي از معارفي كه قرآن در آيات فراوان به آن اشاره مي فرمايد، شفاعت است. معناي شفيع، واسطه است. خداوند، ميان خود و موجودات ديگر، شفيعان يا به اصطلاح واسطه هايي را قرار داده است. علامه طباطبايي‌، در بيان معناي شفاعت مي‌فرمايد: شفاعت، دو قسم است: تكويني و تشريعي. شفاعت تكويني، از تمام اسباب وجودي سر مي زند و همه اسباب، نزد خداوند، شفيع هستند؛ چون، ميان خدا و مسبب خود واسطه اند، اما شفاعت تشريعي كه در دايره تكليف و مجازات واقع است، خود، دو نوع است: شفاعت در دنيا و شفاعت در قيامت كه باعث آمرزش گناهان و قرب به خدا مي شود. با توجه به اين مطلب، آياتي كه در آن‌ها به شفاعت و سببيت اشاره شده است، واسطه فيض بودن را مي رساند. البته اين واسطة فيض بودن، شامل همه موجودات است که مصداق كامل آن، امامان هستند؛ زيرا آنان، از نظر قدرت وجودي و قرب به خداوند، از همه موجودات بالاتر هستند؛ خداوند مي فرمايد: «سپس بر تخت (قدرت) قرار گرفت، و به تدبير كار (جهان) پرداخت؛ هيچ شفاعت كننده‌اي، جز با اذن او نيست». همچنين: «آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمين است، از آن اوست: كيست كه در نزد او، جز به فرمان او شفاعت كند؟ (بنابراين، شفاعتِ شفاعت كنندگان براي آن‌ها كه شايستة شفاعتند از مالكيت او نمي‌كاهد)». مرحوم علامه طباطبايي تصريح مي فرمايد كه منظور از اين دو آيه، شفاعت تكويني است در ذيل آيه دوم در تفسير عياشي از امام صادق‌(ع) نقل شده است كه منظور از اين شفيعان، ما هستيم، پس هر خير و خوبي كه به ما مي رسد، با شفاعت و وساطت و سببيّت امامان است. وقتي دعا مي-كنيم، امامان، مريض ما را شفا مي‌دهند؛ يعني در حقيقت، آنان در عالَمِ تكوين تصرف مي كنند و اين بهبودي را از خداوند متعال مي گيرند و اين هم نوعي وساطت در فيض است. فرشتگان که در آيات فراوني، واسطه بين خداوند و موجودات ديگر معرفي شده اند، سجده بر انسان كامل مي كنند و اين خود، نشانه مقام بلند انسان كامل است. طبيعي است هر موجود قوي تر و نزديك تر به خداوند، سبب و واسطه ميان خدا و موجودات پايين تر است؛ پس انسان كامل، واسطه ميان فرشتگان و خداوند است و اين واسطه بودن، همان واسطه بودن در وجود و فيض هستي است. نورانيت خداوند، مي فرمايد: اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ؛ خداوند، نور آسمان ها و زمين است». در تفسير اين آيه، مرحوم علامه طباطبايي مي فرمايد: «ظهور اشيا به نور الهي، عين وجود يافتن آن‌ها است». ادامة آيه مي فرمايد: مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَوةٍ…؛ «مثل نور خداوند همانند چراغداني است كه…». اين آيه، ثابت مي كند، نور خداوند، مَثَلي دارد و در روايت ذيل اين آيه، مَثَل به اهل‌بيت تطبيق داده شده است. ‌ نيز خداوند مي فرمايد: وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا‌‌ ؛ زمين به نور پروردگارش روشن شد». در تفسير اين آيه، از امام صادق(ع) نقل شده است که «رب الارض»، يعني امام الارض و منظور از «ربّها» در آيه، امام هر عصر است. در زيارت جامعه كبيره نيز چنين آمده است: «و اشرقت الارض بنوركم؛ زمين، به نور شما اهل‌بيت، روشن شد». با توجّه به اين موارد، مي توان نتيجه گرفت خداوند، خالق و به وجود آورنده همه موجودات است؛ اما اين فيضِ وجود، به اذن الله، توسط امامان، به ماسوي‌ الله مي رسد؛ همان‌گونه كه ربوبيت حضرت حق نيز از طريق امامان، تحقق مي‌يابد.